Z tego artykułu dowiesz się:
ToggleRak piersi to najczęściej występujący nowotwór złośliwy u kobiet
Rak piersi to najbardziej rozpowszechniony nowotwór złośliwy u kobiet na świecie. Stanowi on około 25% wszystkich nowotworów złośliwych diagnozowanych u kobiet. W Polsce każdego roku wykrywa się około 20 tys. nowych przypadków raka piersi, a liczba ta niestety wzrasta. Nowotwór piersi powstaje z komórek gruczołu piersiowego, które zaczynają się niekontrolowanie dzielić, prowadząc do rozwoju guza. Choć większość przypadków występuje u kobiet po 50. roku życia, rośnie także liczba diagnoz u młodszych kobiet, w wieku od 20 do 49 lat. Częstość występowania raka piersi jest związana z poziomem rozwoju cywilizacyjnego, co oznacza, że im wyższy stopień urbanizacji i zmiany stylu życia, tym wyższe ryzyko zachorowania.
Rak piersi to grupa nowotworów o zróżnicowanym przebiegu i biologii, co oznacza, że nie każdy przypadek jest taki sam. Różnice mogą występować w zakresie tempa wzrostu, reakcji na leczenie oraz zdolności do dawania przerzutów. Dlatego tak ważne jest wczesne wykrycie choroby oraz dobór odpowiedniego leczenia. Pomimo postępu w dziedzinie onkologii, w tym nowych leków i terapii, najważniejszym czynnikiem wpływającym na rokowanie pozostaje moment wykrycia raka. Niestety, w Polsce wczesna diagnoza dotyczy jedynie 20% przypadków, co znacznie zmniejsza szanse na pełne wyleczenie.
Najważniejsze przyczyny raka piersi
Rak piersi jest chorobą wieloczynnikową, co oznacza, że na jego rozwój wpływa wiele różnych czynników. Oto najważniejsze z nich:
- Wiek. Największe ryzyko zachorowania dotyczy kobiet w wieku 50-69 lat. Jednak niepokojący jest wzrost liczby przypadków u młodszych kobiet.
- Genetyka. Ok. 5-10% przypadków raka piersi ma podłoże genetyczne. Mutacje genów BRCA1 i BRCA2 znacznie zwiększają ryzyko zachorowania. Jeśli w Twojej rodzinie występowały przypadki raka piersi lub jajnika, warto rozważyć badania genetyczne.
- Styl życia. Brak regularnej aktywności fizycznej, nadwaga oraz otyłość są istotnymi czynnikami ryzyka. Kobiety prowadzące siedzący tryb życia są bardziej narażone na rozwój raka piersi.
- Hormonalna terapia zastępcza (HTZ). Długotrwałe stosowanie HTZ, zwłaszcza po menopauzie, może zwiększyć ryzyko zachorowania na raka piersi.
- Wczesne rozpoczęcie miesiączkowania. Jeśli miesiączkujesz od wczesnego wieku (przed 12. rokiem życia), Twoje ryzyko zachorowania może być wyższe.
- Późna menopauza. Kobiety, które przechodzą menopauzę po 55. roku życia, są bardziej narażone na raka piersi.
Brak ciąży lub późne macierzyństwo. Kobiety, które nigdy nie rodziły lub urodziły pierwsze dziecko po 30. roku życia, są bardziej narażone na rozwój nowotworu. - Alkohol i palenie tytoniu. Nadmierne spożycie alkoholu i palenie tytoniu są silnymi czynnikami ryzyka. Regularne spożywanie alkoholu nawet w umiarkowanych ilościach może zwiększyć ryzyko zachorowania.
- Narażenie na promieniowanie. Osoby, które były narażone na radioterapię w obrębie klatki piersiowej, zwłaszcza w młodym wieku, są bardziej narażone na rozwój raka piersi.
Choć nie wszystkie te czynniki są możliwe do wyeliminowania, warto zadbać o te, na które masz wpływ – zdrowy styl życia, unikanie używek oraz regularne badania profilaktyczne mogą znacząco zmniejszyć ryzyko zachorowania.
Jakie objawy powinny skłonić Cię do diagnostyki w kierunku raka piersi?
Wczesne wykrycie raka piersi to klucz do skutecznego leczenia, dlatego tak ważne jest, abyś była świadoma objawów, które mogą wskazywać na rozwój tej choroby. Chociaż rak piersi może przebiegać bezobjawowo na wczesnym etapie, istnieje kilka charakterystycznych sygnałów ostrzegawczych, na które powinnaś zwrócić uwagę. Oto najczęstsze z nich:
- Guzek w piersi. Najczęstszym objawem raka piersi, który skłania kobiety do diagnostyki, jest wyczuwalny, bolesny guzek. Zmiana ta najczęściej pojawia się w górnym, bocznym kwadrancie piersi, blisko okolicy pachowej. To właśnie tam, w tej części piersi, guzki wykrywane są najczęściej, ponieważ znajduje się tam więcej tkanki gruczołowej. Każdy guzek, który nie ustępuje, powinien być skonsultowany z lekarzem.
- Zmiana wielkości lub kształtu piersi. Jeśli zauważysz, że jedna z Twoich piersi zmieniła kształt lub stała się większa niż druga, może to być objaw rozwijającego się nowotworu. Zmiana ta może być subtelna, dlatego warto regularnie obserwować piersi i porównywać ich wygląd.
- Wciągnięcie skóry lub brodawki. Wciągnięcie skóry nad guzem jest często dyskretnym, ale istotnym objawem raka piersi. Wciągnięcie brodawki może również wskazywać na rozwój nowotworu, zwłaszcza jeśli wcześniej brodawka była normalnie wypukła.
- Zaczerwienienie i obrzęk skóry. Objawem bardziej zaawansowanego raka piersi może być zaczerwienienie skóry lub jej obrzęk. W niektórych przypadkach skóra może przypominać wyglądem skórkę pomarańczy – jest to charakterystyczny objaw tzw. raka zapalnego, który wymaga natychmiastowej diagnostyki.
- Owrzodzenie w okolicy brodawki. Zaawansowany rak piersi może prowadzić do powstawania owrzodzeń wokół brodawki sutkowej, co jest objawem naciekania nowotworu na tkanki powierzchowne. Owrzodzenia często towarzyszą zmianom skórnym i są objawem zaawansowanej choroby.
- Wydzielina z brodawki. Jeśli z brodawki sutkowej zacznie wypływać wydzielina, zwłaszcza jeśli jest to wydzielina surowicza lub krwista, konieczna jest szybka diagnostyka. Wyciek z brodawki może być jednym z pierwszych objawów nowotworu, nawet jeśli nie towarzyszy mu ból ani inne dolegliwości.
- Ból piersi lub okolicy piersi. Chociaż ból nie jest częstym objawem w początkowym stadium raka piersi, może pojawić się w bardziej zaawansowanych przypadkach, zwłaszcza jeśli choroba rozprzestrzeniła się na inne narządy lub struktury, takie jak kości. U niektórych kobiet ból może być odczuwany jako dyskomfort, kłucie lub wrażliwość w okolicy guza.
- Powiększenie pachowych węzłów chłonnych i guzki pod pachą. Jeśli zauważysz guzki pod pachą lub powiększenie pachowych węzłów chłonnych, może to być oznaka, że rak piersi dał przerzuty do układu limfatycznego. To istotny objaw, który wymaga pilnej konsultacji z lekarzem.
- Obrzęk ręki. W przypadku przerzutów raka do węzłów chłonnych może dojść do obrzęku ręki po stronie dotkniętej chorobą piersi. Obrzęk ten może być wynikiem zablokowania przepływu limfy, co prowadzi do nagromadzenia się płynu w tkankach ręki.
Objawy zaawansowanego raka piersi
W zaawansowanym stadium rak piersi może dawać przerzuty do innych narządów, takich jak kości, płuca czy mózg. Objawy te zależą od lokalizacji przerzutów i mogą obejmować:
- Ból kości. Przerzuty do kości mogą powodować silny ból, a także zwiększać ryzyko złamań.
- Duszność. Przerzuty do płuc mogą objawiać się trudnościami w oddychaniu i uczuciem duszności.
- Bóle głowy i zawroty głowy. Przerzuty do mózgu mogą prowadzić do wystąpienia objawów neurologicznych, takich jak bóle głowy, zawroty głowy czy wymioty.
- Niewydolność oddechowa. W przypadku przerzutów do płuc, może dojść do poważnych problemów z oddychaniem, co wymaga natychmiastowej interwencji medycznej.
Jak wykryć raka piersi? Najważniejsze metody
Wykrycie raka piersi we wczesnym stadium może uratować życie. Istnieje wiele skutecznych metod diagnostycznych, które pozwalają na szybkie rozpoznanie zmian nowotworowych, zanim staną się one zaawansowane. Oto one:
Jak wykryć raka piersi? Pamiętaj o samobadaniu piersi
Samobadanie piersi to jedna z najprostszych i najważniejszych form profilaktyki, którą możesz przeprowadzać samodzielnie, w domowym zaciszu. Polega ono na dokładnym badaniu piersi, aby wykryć ewentualne zmiany w ich strukturze, kształcie czy wyglądzie. To nieskomplikowana metoda, która nie zastępuje profesjonalnych badań, ale może pomóc w wczesnym wykryciu potencjalnych problemów. Regularne samobadanie pozwala Ci lepiej poznać swoje ciało i reagować na wszelkie niepokojące objawy.
Jak wykonać samobadanie piersi?
- Przygotowanie: stań przed lustrem z rozebranym tułowiem. Obejrzyj swoje piersi w trzech pozycjach – z rękami opuszczonymi, podniesionymi nad głowę oraz opartymi na biodrach. Zwróć uwagę na ewentualne zmiany w kształcie, wielkości, czy kolorze skóry.
- Dotyk: leżąc na plecach, użyj palców, aby delikatnie badać tkankę piersiową. Używaj okrężnych ruchów, zaczynając od zewnętrznej części piersi, stopniowo przesuwając się w stronę brodawki. Sprawdź, czy nie wyczuwasz guzków, zgrubień lub innych zmian w tkance.
- Samobadanie pod prysznicem: możesz również badać piersi pod prysznicem, kiedy Twoje ciało jest rozluźnione. Wilgotna skóra może ułatwić dokładne wyczucie zmian.
Jakie objawy powinny zwrócić Twoją uwagę? Przede wszystkim:
- Guzki lub zgrubienia w tkance piersiowej lub pod pachą.
- Zmiany w wyglądzie brodawki, takie jak wciągnięcie lub wydzielina.
- Zaczerwienienia, obrzęki, czy zmiany w fakturze skóry piersi.
- Różnice w kształcie lub wielkości piersi.
Dlaczego regularność ma znaczenie?
Regularność samobadania jest kluczowa. Samobadanie powinno być wykonywane co miesiąc, najlepiej w tym samym czasie cyklu menstruacyjnego, kilka dni po zakończeniu miesiączki, kiedy piersi są mniej napięte i bardziej miękkie. Dla kobiet po menopauzie zaleca się ustalenie jednego dnia w miesiącu na samobadanie. Regularność pozwala lepiej poznać swoje ciało i szybko zauważyć nawet subtelne zmiany. Wczesne wykrycie guza lub innych zmian może znacznie zwiększyć szanse na skuteczne leczenie raka piersi.
Jak wykryć raka piersi? Rób regularnie mammografię
Mammografia to metoda obrazowania piersi, która wykorzystuje promieniowanie rentgenowskie do wykrywania nieprawidłowości w tkance piersiowej. Jest to jedno z najskuteczniejszych badań przesiewowych w diagnostyce raka piersi, szczególnie u kobiet w wieku powyżej 50 lat. Podczas mammografii piersi są lekko ściskane pomiędzy dwoma płytami, aby uzyskać dokładny obraz. Dzięki temu badaniu można wykryć bardzo małe zmiany, takie jak mikrozwapnienia, które mogą świadczyć o wczesnym stadium raka piersi.
Kiedy warto wykonać mammografię i dla kogo jest zalecana?
Mammografię zaleca się przede wszystkim kobietom w wieku 50-69 lat, ponieważ to właśnie w tej grupie wiekowej występuje najwięcej przypadków raka piersi. Zaleca się wykonywanie badania co 2 lata w ramach programów przesiewowych.
Natomiast w przypadku kobiet z grupy podwyższonego ryzyka, takich jak te z obciążeniem genetycznym (mutacje BRCA1, BRCA2) lub historią raka piersi w rodzinie, mammografia może być zalecana wcześniej i częściej, nawet co rok. Kobiety poniżej 50. roku życia, zwłaszcza te z gęstszą tkanką piersiową, mogą mieć mniej skuteczne wyniki z mammografii, dlatego w ich przypadku często zaleca się dodatkowo USG piersi.
Skuteczność mammografii w wykrywaniu raka piersi
Mammografia jest uznawana za jedno z najskuteczniejszych badań przesiewowych w diagnostyce raka piersi. Pozwala wykryć zmiany, które mogą być niewyczuwalne podczas samobadania, co czyni ją kluczowym elementem profilaktyki nowotworowej. Badanie to jest szczególnie skuteczne w wykrywaniu mikrozwapnień – małych złogów wapnia w tkance piersi, które mogą być wczesnym sygnałem rozwijającego się nowotworu. Wczesne wykrycie raka piersi za pomocą mammografii może zwiększyć szanse na pełne wyleczenie nawet o 90%.
Jak wykryć raka piersi? Umów się na USG piersi
USG piersi, czyli ultrasonografia, to badanie, które wykorzystuje fale dźwiękowe do tworzenia obrazu piersi. W przeciwieństwie do mammografii, która bazuje na promieniowaniu rentgenowskim, USG jest metodą całkowicie bezpieczną i bezbolesną, nie wiąże się z narażeniem na promieniowanie.
Podczas badania lekarz prowadzi specjalną głowicę po powierzchni piersi, która wysyła fale dźwiękowe. Fale te odbijają się od tkanek, tworząc obraz na monitorze, który pozwala na dokładną ocenę struktury piersi. USG piersi pozwala na ocenę guzków, które mogą być wyczuwalne podczas samobadania, ale także pomaga odróżnić torbiele (zmiany wypełnione płynem) od twardych guzków, które mogą wymagać dalszej diagnostyki.
Dla kogo USG piersi jest szczególnie przydatne?
USG piersi jest szczególnie przydatne dla młodszych kobiet, zwłaszcza tych poniżej 50. roku życia, które mają gęstszą tkankę piersiową. Gęsta tkanka piersiowa utrudnia interpretację wyników mammografii, dlatego ultrasonografia może być lepszym narzędziem diagnostycznym w tych przypadkach. USG często stosuje się również jako uzupełnienie mammografii, kiedy jej wynik jest niejednoznaczny lub wymaga dalszej oceny.
Badanie USG jest również rekomendowane dla kobiet, które są w ciąży lub karmią piersią, ponieważ jest to bezpieczna metoda diagnostyczna, która nie naraża płodu ani dziecka na promieniowanie.
Jak wykryć raka piersi? Rezonans magnetyczny (MRI)
Rezonans magnetyczny (MRI) piersi to zaawansowane badanie obrazowe, które wykorzystuje silne pole magnetyczne i fale radiowe do tworzenia szczegółowych obrazów tkanek piersi. MRI jest zalecane głównie w przypadkach, gdy inne badania, takie jak mammografia i USG, nie dają wystarczających informacji lub gdy pacjentka należy do grupy wysokiego ryzyka zachorowania na raka piersi. Najczęściej MRI wykonuje się u kobiet z mutacjami genetycznymi BRCA1 i BRCA2, które mają znacznie podwyższone ryzyko zachorowania na nowotwory piersi i jajników.
MRI jest również stosowane w diagnostyce zaawansowanego raka piersi oraz w ocenie skuteczności leczenia – pozwala zobaczyć, jak reaguje guz na terapię. Badanie to bywa także używane do monitorowania piersi po mastektomii i rekonstrukcji, aby sprawdzić, czy nie występują nawroty choroby.
Jakie korzyści daje w diagnostyce raka piersi?
Rezonans magnetyczny pozwala na bardzo dokładne zobrazowanie tkanek piersi, co jest szczególnie przydatne w ocenie trudnych przypadków. MRI jest bardziej czułe niż mammografia i USG, co oznacza, że jest w stanie wykryć zmiany, które mogą być niewidoczne w innych badaniach.
Badanie to jest szczególnie przydatne u kobiet z gęstą tkanką piersi, gdzie mammografia może nie dać jednoznacznych wyników. Dodatkową korzyścią jest fakt, że MRI nie używa promieniowania jonizującego, co sprawia, że jest bezpieczniejsze dla młodszych pacjentek lub osób, które wymagają częstych badań.
Czy MRI jest dostępne dla każdego?
Chociaż MRI jest bardzo precyzyjne, nie jest badaniem przesiewowym, wykonywanym u każdej kobiety. Ze względu na wysokie koszty oraz ograniczoną dostępność, MRI zaleca się głównie osobom z wysokim ryzykiem zachorowania na raka piersi. Jeśli należysz do grupy podwyższonego ryzyka lub masz niejednoznaczne wyniki innych badań, lekarz może zdecydować o skierowaniu Cię na rezonans magnetyczny.
Jak wykryć raka piersi? Biopsja piersi
Biopsja piersi to procedura, która polega na pobraniu próbki tkanki piersi do dalszych badań laboratoryjnych. W zależności od rodzaju biopsji, próbka może być pobrana za pomocą igły (biopsja cienkoigłowa lub gruboigłowa) lub podczas drobnego zabiegu chirurgicznego (biopsja otwarta). Biopsja jest zazwyczaj przeprowadzana w znieczuleniu miejscowym, co sprawia, że zabieg jest bezbolesny lub powoduje jedynie niewielki dyskomfort.
Podczas biopsji lekarz używa ultrasonografii lub mammografii, aby precyzyjnie zlokalizować podejrzaną zmianę i pobrać odpowiednią ilość tkanki do analizy. Wynik biopsji pozwala określić, czy zmiana jest nowotworowa, oraz dokładny rodzaj raka, co jest istotne w planowaniu dalszego leczenia.
Kiedy biopsja jest konieczna?
Biopsja jest niezbędna w sytuacjach, gdy inne badania, takie jak mammografia, USG czy MRI, wykazują obecność podejrzanych zmian w piersi, ale nie pozwalają na ostateczne potwierdzenie, czy są one nowotworowe. To jedyna metoda, która pozwala na dokładną ocenę charakteru zmiany i ostateczną diagnozę raka piersi.
Biopsję przeprowadza się, gdy lekarz zauważy niepokojący guzek, mikrozwapnienia lub zmiany w strukturze piersi, które wymagają dalszej analizy.
Rola biopsji w ostatecznym potwierdzeniu nowotworu
Biopsja odgrywa kluczową rolę w diagnostyce raka piersi, ponieważ dostarcza szczegółowych informacji o rodzaju i stadium nowotworu. Dzięki badaniu histopatologicznemu próbki tkanki lekarze mogą określić, czy zmiana jest złośliwa, oraz jak szybko rośnie. Wyniki biopsji pozwalają również na ocenę receptorów hormonalnych, co jest ważne w planowaniu terapii – np. w przypadku nowotworów hormonozależnych.
Jakie badania genetyczne mogą pomóc?
Ważną rolę w ocenie ryzyka zachorowania na raka piersi, szczególnie w przypadkach, gdy istnieje rodzinne obciążenie nowotworem, odgrywają również badania genetyczne. Dzięki analizie genów odpowiedzialnych za rozwój nowotworów możesz zyskać cenną wiedzę na temat swojego indywidualnego ryzyka. To wiedza, która pozwala na podjęcie świadomych działań profilaktycznych oraz regularnych badań, które mogą wykryć chorobę na wczesnym etapie. Przy czym badania genetyczne dostarczają nie tylko informacji o ryzyku zachorowania na raka piersi, ale mogą także wskazać drogę do prewencyjnych interwencji medycznych.
Rola badań genetycznych w ocenie ryzyka raka piersi
Ściśle związane z ryzykiem zachorowania na raka piersi są geny BRCA1 i BRCA2. Mutacje w tych genach znacząco zwiększają ryzyko rozwoju nie tylko raka piersi, ale także raka jajnika. Szacuje się, że kobiety, u których wykryto mutacje BRCA1 lub BRCA2, mają nawet do 85% ryzyka zachorowania na raka piersi w ciągu swojego życia. Dlatego jeśli w Twojej rodzinie występowały przypadki raka piersi lub jajnika, badania genetyczne mogą być nieocenionym narzędziem w ocenie Twojego ryzyka.
Zobacz koniecznie:
Badania genetyczne pozwalają na dokładne określenie, czy dziedziczy się mutację, która może predysponować Cię do zachorowania. Dzięki tej wiedzy możesz podjąć świadome decyzje dotyczące regularnych badań, profilaktyki, a w niektórych przypadkach rozważyć bardziej radykalne metody, takie jak profilaktyczna mastektomia.
Testy na mutacje BRCA1 i BRCA2
Testy na obecność mutacji w genach BRCA1 i BRCA2 są jednym z najczęściej wykonywanych badań genetycznych w kontekście oceny ryzyka raka piersi. Badanie to polega na analizie próbki krwi lub śliny w celu wykrycia nieprawidłowości w tych genach. Test ten jest szczególnie zalecany kobietom, które mają w rodzinie przypadki raka piersi, jajnika lub innych nowotworów związanych z mutacją BRCA.
Mutacje w genach BRCA1 i BRCA2 to jednak nie jedyne czynniki zwiększające ryzyko raka piersi. Inne geny, takie jak PALB2, TP53, czy PTEN, również mogą mieć wpływ na Twoje ryzyko zachorowania. Choć BRCA1 i BRCA2 są najbardziej znane, testy genetyczne mogą obejmować szerszy zakres badań, które pozwalają na dokładniejszą ocenę Twojego zdrowia genetycznego.
Jak interpretować wyniki badań genetycznych?
Interpretacja wyników badań genetycznych na raka może wydawać się skomplikowana, dlatego zawsze warto skonsultować wyniki z genetykiem lub onkologiem. Wynik badania genetycznego może wskazać na obecność mutacji, która zwiększa Twoje ryzyko zachorowania na raka piersi, ale nie oznacza to automatycznie, że zachorujesz na nowotwór. Mutacje w genach BRCA1 i BRCA2 wskazują jedynie na podwyższone ryzyko, a nie na 100-proc.pewność wystąpienia choroby. I tak:
- Wynik pozytywny – oznacza, że wykryto mutację w jednym z genów BRCA1 lub BRCA2. To sygnał, że ryzyko zachorowania na raka piersi oraz raka jajnika jest znacznie podwyższone. W takim przypadku lekarz może zalecić intensywniejszy plan monitorowania zdrowia, który może obejmować częstsze badania obrazowe (np. mammografię, MRI), a w niektórych przypadkach nawet rozważenie prewencyjnych zabiegów chirurgicznych.
- Wynik negatywny – oznacza, że nie wykryto mutacji w badanych genach. Taki wynik nie eliminuje jednak całkowicie ryzyka zachorowania na raka piersi, ponieważ inne czynniki, takie jak styl życia, mogą również wpływać na rozwój choroby. Niemniej jednak, negatywny wynik testu na BRCA wskazuje na ryzyko porównywalne z ogólną populacją.
- Wynik wariant nieokreślony (VUS) – czasami wynik testu może wskazać na obecność wariantu o nieznanym znaczeniu. Oznacza to, że wykryto zmianę w genie, ale nie ma wystarczających dowodów, by stwierdzić, czy zwiększa ona ryzyko zachorowania na raka. W takich przypadkach zazwyczaj konieczne są dalsze badania i monitorowanie.
Dlaczego wczesne wykrycie raka piersi jest tak ważne?
Im wcześniej rak piersi zostanie wykryty, tym większe są szanse na jego skuteczne wyleczenie. Wczesna diagnoza pozwala na zastosowanie mniej agresywnego leczenia i ograniczenie ryzyka przerzutów do węzłów chłonnych oraz innych narządów wewnętrznych. Niestety, w Polsce zaledwie 20% przypadków raka piersi wykrywanych jest we wczesnym stadium. Regularne badania, takie jak mammografia, ultrasonografia czy rezonans magnetyczny, są kluczowe w profilaktyce raka piersi. Dlatego tak ważne jest, abyś była świadoma zagrożeń i regularnie badała swoje piersi.
Pamiętaj o tym, że nowoczesne metody diagnostyczne, takie jak badania genetyczne, mogą również pomóc w ocenie Twojego ryzyka. Testy genetyczne na obecność mutacji BRCA1 i BRCA2 mogą dać Ci cenną informację na temat Twojego osobistego ryzyka zachorowania na raka piersi i umożliwić podjęcie świadomych decyzji dotyczących profilaktyki.
Źródła:
- https://www.cancer.org/cancer/types/breast-cancer/screening-tests-and-early-detection.html
- https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/breast-cancer/diagnosis-treatment/drc-20352475
- https://www.nationalbreastcancer.org/breast-self-exam/
- https://www.nhs.uk/conditions/breast-cancer-in-women/tests-and-next-steps-for-breast-cancer-in-women/
- https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8156889/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8156889/
- https://onkologia.luxmed.pl/profilaktyka-raka-piersi/
- https://www.zwrotnikraka.pl/objawy-raka-piersi-sutka/