Gen ApoE4 a Alzheimer – nowa perspektywa
Zrozumienie genetycznych uwarunkowań choroby Alzheimera to ważny krok w rozwijaniu skutecznych metod diagnostycznych i terapeutycznych. Gen ApoE, znany od dawna jako czynnik ryzyka Alzheimera, występuje w trzech wariantach: e2, e3 i e4. Największe ryzyko wiąże się z wariantem ApoE4, a osoby, które mają dwie kopie tego wariantu, są szczególnie narażone na rozwój choroby.
Badanie wykazało, że osoby z genotypem e4/e4 rozwijają objawy Alzheimera wcześniej niż inne grupy genetyczne. Co więcej, prawie 95% osób powyżej 65. roku życia z tym genotypem wykazuje zmiany charakterystyczne dla tej choroby, takie jak obecność amyloidu w mózgu, który jest kluczowym wskaźnikiem rozwoju Alzheimera.
Rola genotypu ApoE4 w patogenezie Alzheimera
W przeszłości genotyp ApoE4 był postrzegany jedynie jako jeden z czynników ryzyka. Nowe badania sugerują jednak, że w przypadku homozygot ApoE4 (osób posiadających dwie kopie genu e4) mamy do czynienia z odrębną genetyczną postacią Alzheimera. Jest to szczególnie istotne odkrycie, ponieważ umożliwia redefinicję sposobu, w jaki myślimy o tej chorobie. Wcześniej skupiano się głównie na objawach i złożonym zestawie czynników środowiskowych, ale teraz ApoE4 może być uznane za bezpośrednią przyczynę choroby.
Jakie są implikacje tego odkrycia?
Uznanie genotypu ApoE4 za jedną z głównych przyczyn Alzheimera otwiera nowe perspektywy dla diagnostyki i leczenia. U osób z dwiema kopiami ApoE4 choroba rozwija się średnio po 65. roku życia, a dzięki nowoczesnym metodom obrazowania mózgu, takim jak skany PET, można wcześnie wykrywać zmiany patologiczne, co z kolei daje możliwość wprowadzenia wczesnych interwencji terapeutycznych.
Co więcej, odkrycie to pozwala lepiej zrozumieć mechanizmy prowadzące do rozwoju Alzheimera. Gen ApoE koduje apolipoproteinę E, białko odpowiedzialne za transport lipidów i cholesterolu w organizmie. W przypadku nosicieli ApoE4, procesy te mogą ulegać zaburzeniu, co przyczynia się do nagromadzenia amyloidu w mózgu i prowadzi do rozwoju choroby.
Zmiany w diagnostyce i leczeniu Alzheimera
Badanie sugeruje, że genotyp ApoE4 powinien być rutynowo oznaczany w badaniach przesiewowych, zwłaszcza u osób, u których istnieje ryzyko rozwoju choroby Alzheimera. Obecnie wiele leków testowanych w badaniach klinicznych ma na celu redukcję amyloidu w mózgu, co może być szczególnie skuteczne u pacjentów z ApoE4. Dalsze badania mogą także umożliwić rozwój terapii genowej, która potencjalnie zmniejsza ryzyko zachorowania u osób z tym genotypem.
Perspektywy na przyszłość
Nowa klasyfikacja Alzheimera jako choroby genetycznej u homozygot ApoE4 ma ogromne znaczenie dla przyszłych badań nad tą chorobą. Po pierwsze, poszukiwanie odpowiedzi na pytanie, dlaczego gen ApoE4 jest związany z rozwojem choroby, może prowadzić do opracowania skuteczniejszych terapii. Po drugie, zrozumienie mechanizmów działania tego genu pozwoli na lepsze projektowanie badań klinicznych i opracowanie nowych leków, które mogą hamować postęp choroby.
Odkrycie, że posiadanie dwóch kopii genu ApoE4 prowadzi do niemal pewnego rozwoju choroby Alzheimera, jest przełomowe. Uznanie tego genotypu za przyczynę, a nie tylko czynnik ryzyka, pozwoli na bardziej precyzyjną diagnostykę i skuteczniejsze terapie. Choć droga do pełnego zrozumienia i leczenia Alzheimera jest jeszcze daleka, to badania nad genem ApoE4 stanowią istotny krok naprzód w walce z tą chorobą.
Źródła:
- https://www.nature.com/articles/s41591-024-02931-w
- https://wyborcza.pl/7,75400,30944671,dwie-kopie-tego-genu-to-prawie-pewna-choroba-alzheimera-odkryli.html
